Inscenizacja bitwy pod Grunwaldem, 2007, PhotoCredit_autorstwa Krzysztof Gibowski - Praca własna, CC BY-SA 3.0, commons.wikimedia.org „Bitwa pod Grunwaldem była wielkim zwycięstwem polsko-litewskiego oręża nad Zakonem Krzyżackim, który uznawano za jeden z najpotężniejszych zakonów rycerskich ówczesnej Europy. 50 Lit 2010 600. rocznica bitwy pod Grunwaldem Mennicza (UNC) od Super Sprzedawcy. 331, 50 zł. 340,49 zł z dostawą. Produkt: 50 Lit 2010 600. rocznica bitwy pod Grunwaldem Mennicza (UNC) dostawa w środę. dodaj do koszyka. Firma. Dzięki temu pole bitwy pod Grunwaldem pozostaje miejscem fascynującym i tajemniczym, które przyciąga turystów z całego świata. Grunwald - pole bitwy - opis terenu i jego znaczenia w bitwie. Bitwa pod Grunwaldem odbyła się 15 lipca 1410 roku na północnym wschodzie Polski, na terenie należącym dzisiaj do województwa warmińsko 15 lipca przypada rocznica Bitwy pod Grunwaldem (fot. PAP/Tomasz Waszczuk) TVP1 przygotowała specjalną ofertę filmową upamiętniającą Bitwę pod Grunwaldem, której rocznica przypada na 15 lipca. W niedzielę, 9 lipca Jedynka wyemituje od godz. 20:20 trzy odcinki serialu „Korona królów. Jagiellonowie” (74-76) ukazujące W 550 rocznicę bitwy pod Grunwaldem zorganizowano defiladę lotniczą nad polami Grunwaldu. W przelocie szyku Tafla brali udział piloci z orneckiego 29 PLM. Byli to ppłk Dużyński, por. Kordys, ppor. Tytani Grunwaldu czyli 10 najwybitniejszych uczestników bitwy pod Grunwaldem. Był 15 lipca 1410 roku. Słońce górowało wysoko nad pofałdowanymi polami Grunwaldu. Naprzeciw siebie stanęły dwie potężne armie. Ważyły się losy Europy. Nagle zagrzmiała „Bogurodzica” i ruszyli…. Polsko-litewsko-ruskie wojska zwarły się w . 15 lipca 2019 Aktualizacja: 15 lipca 2019 10:38 10:38 2 Komentarze Jan Karol Chodkiewicz pod Kircholmem ©Domena publiczna Obchodzimy 609. rocznicę bitwy pod Grunwaldem - jednego z największych i najważniejszych triumfów oręża polskiego. Ale też świetnie wszystkim znanego, choćby dzięki filmowi „Krzyżacy”. A w naszych dziejach mamy o wiele więcej ważnych zwycięstw, część dziś zapomnianych Jan Karol Chodkiewicz pod Kircholmem ©Domena publiczna Przypadająca w poniedziałek rocznica bitwy pod Grunwaldem przypomina o tym, że w przeszłości Polska potrafiła odnosić wielkie militarne triumfy. Wygrana 15 lipca 1410 r. nad wojskami krzyżackimi otworzyła Rzeczpospolitej drogę do epooki największego wielkich zwycięstw odnieśliśmy więcej. Kircholm, Chocim, Wiedeń, bitwa warszawska 1920 r. - o tych wygranych pamięta każdy. Ale ważnych triumfów mieliśmy więcej. Poniżej przypomnienie najważniejszych zwycięstw polskiego oręża, które dziś nie każdy pamięta, ale bez których losy Polski potoczyłyby się inaczej. Bitwa na bagnach przemkowskich (1015 r.)Wojowie Bolesława Chrobrego rozbili w gigantycznej zasadzce na mokradłach wyprawę wojenną prowadzoną przez samego cesarza Henryka II. W okrutnej bitwie poległ kwiat niemieckiego rycerstwa Do dziś nie wiadomo, gdzie dokładnie znajdowało się pole bitwy. Dzięki niemieckiemu kronikarzowi Thiet-marowi, który zrelacjonował to starcie, wiemy tyle, że było to gdzieś w krainie Dziadoszan, z pewnością w trudnym, bagiennym terenie. Lokalizacja na bagnach przemkowskich jest jedną z możliwości - niepotwierdzoną przez archeologów. Cesarz Henryk II prowadził w każdym razie kolejną ekspedycję przeciwko Polsce Bolesława Chrobrego. Niemieccy rycerze szukali nowej drogi, która pozwoliłaby zaskoczyć Polaków, jednak natknęli się na rozległe bagna. Niezbędna była budowa czegoś w rodzaju systemu kładek, by przebrnąć przez ten trudny teren - co trwało kilka dni. 1 września 1015 roku Niemcy wpadli w doskonale przygotowaną polską zasadzkę. Z flanek ostrzeliwali ich łucznicy, od czoła uderzyli na nich kolumnami piesi woje. Ucieczka była prawie niemożliwa. Thietmar tak opisuje przebieg kluczowego momentu starcia: „Po pewnym czasie nieprzyjaciele ukryci w pobliskim lesie wznieśli potrójny okrzyk i zaraz potem rzucili się na nasze wojsko z łucznikami, którzy nadbiegli w zamieszaniu. (...) nieprzyjaciele, nabrawszy otuchy na widok ucieczki niektórych spośród naszych, zwarli się i uderzywszy powtórnie, rozpędzili wszystkich i wybili pojedynczo przy pomocy zdradzieckich strzał. Arcybiskup Gero i ranny palatyn Burchard ledwie uszli z życiem i donieśli o tym cesarzowi. Młodociany Rudolf dostał się z garstką do niewoli. Polegli i ze zbroi odarci zostali: grafowie Gero i Folkmar oraz dwustu najprzedniejszych rycerzy”.Niemcy zostali de facto zmiażdżeni. Henrykowi II nie pozostało nic innego niż natychmiast przerwać wyprawę - i wysłać do Bolesława arcybiskupa Idziego, by ten grzecznie poprosił o wydanie zwłok margrabiego Gero i możliwość pogrzebania pozostałych ciał. Bolesław rycersko na to pod Wołyniem (1018 r.)W tej bitwie dość egzotyczna armia Bolesława Chrobrego rozniosła wojska Jarosława Mądrego, księcia Rusi Kijowskiej. Armia Chrobrego składała się z od 3 do 5 tysięcy książęcych wojów, 300 saskich najemników przysłanych jako posiłki z Niemiec, 500 węgierskich rycerzy oraz ok. 1000 Pieczyngów przysłanych przez ruskich zwolenników Świętopełka (zięcia Bolesława), którego polski książę chciał przywrócić na ruski tron, po tym jak stracił władzę na rzecz Jarosława Mądrego. Bitwę poprzedzał moment kilkudniowego impasu. Obie armie rozdzielała rzeka Bug (wszystko działo się w okolicach dzisiejszej wsi Gródek), a Wołyń był jednym ze słynnych Grodów Czerwieńskich). Początkowo nikt nie kwapił się do przeprawy - armie stały naprzeciw siebie i obrzucały się wyzwiskami. W końcu Bolesław Chrobry nakazał budowę mostów przez Bug. Ruscy wojowie, widząc, że to potrwa ładnych parę dni, spokojnie rozlokowali się w swym obozie, czekając na decydujące starcie. Ale Chrobry zrobił im przykry kawał. Zamiast kończyć mosty, rozkazał swej armii przeprawić się przez Bug wpław (być może w nocy). Wojowie Jarosława Mądrego zostali całkowicie zaskoczeni. To nie była do końca bitwa, to raczej była rzeź. Rozbitą ruską armię Polacy ścigali aż do Kijowa. Bolesławowi Chrobremu udało się, co zamierzył - osadził Świętopełka z powrotem na tronie, Polacy zwieźli też z zamożnej Rusi bardzo bogate łupy. Niemniej władza Świętopełka w Kijowie przetrwała jedynie kolejny rok. Kiedy został ponownie wypędzony przez stronników Jarosława Mądrego (który zdołał odzyskać siły po klęsce nad Bugiem), Bolesław Chrobry już więcej w niego nie inwestował. Ułożył sobie za to całkiem sensowne relacje z Jarosławem Mądrym, które zamieniły Ruś Kijowską niemal w sojusznika Polski. Bitwa nad „rzeką” (1047 r.)Ciekawy przypadek. Wiemy nieźle, jaki w tej bitwie był stosunek sił, wiemy, jakie były jej strategiczne cele - i jak się zakończyła. Niemal zupełnie nie wiemy za to, jak tak bitwa przebiegała, a już kompletnie nie mamy pojęcia, gdzie. Andrzej Ćmiech O bohaterstwie gorliczan w bitwie 1410 roku pisał kronikarz Jan Długosz w Dziejach Polski. 46. chorągiew na pomoc królowi Jagielle poprowadził Zygmunt Gryfita, rycerz bobowski. - Kiedy Władysław, król Polski, zajmował się nabożeństwem i słuchaniem mszy, wojsko królewskie za sprawą Zyndrama z Maszkowic, z dziwną szybkością stanęło zbrojno przeciw nieprzyjacielowi - relacjonował w opisie bitwy grunwaldzkiej Jan Długosz. Stwierdzono też, że wojsko polskie wystawiło do tej walki aż 50 chorągwi. - Pierwsza była chorągiew wielka ziemi krakowskiej, której znakiem był biały orzeł w koronie. Jej dowódcą był Zyndram z Maszkowic. (…) Czterdziesta szósta, braci i rycerzy Gryfów, miała jako znak białego gryfa na czerwonym polu. Jej dowódcą był podsędek krakowski rycerz Zygmunt z Bobowej - czytamy u Długosza. Wszystko zaczęło się w Bieczu! Niewielu też zapewne wie, że całe nieszczęście związane z Krzyżakami rozpoczęło się w Bieczu. Tam w 1228 r. książę Konrad Mazowiecki wystawił dokument sprowadzający Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie do Polski. Nadał im ziemię chełmińską, jako militarne wsparcie misji biskupa Chrystiana, nawracającego Prusaków na wiarę chrześcijańską. Od tego czasu Zakon Krzyżacki rósł w siłę i konfrontacja była tylko kwestią czasu zwłaszcza po przyjęciu chrztu przez Litwę z rąk polskich. Wydarzenie to podcinało byt zakonu i jego rację istnienia nad brzegami Bałtyku, odbierając im obfitą pomoc zachodniej Europy pod pretekstem walki z niewiernymi. Dlatego wypowiedzenie wojny 6 sierpnia 1409 r. przez Ulryka von Jungingena Władysławowi Jagielle nie było zaskoczeniem. Aby omówić sprawy związane z wojną, w połowie kwietnia 1410 r. król Polski spotkał się z księciem Witoldem na zamku w Nowym Sączu. Tam ,,Władysław, król Polski, zważywszy, że żadnej nie było nadziei na utrzymanie pokoju z Krzyżakami, powołał wszystkich panów, rycerstwo i poddanych królestwa polskiego do broni i przez rozesłane listy i wici nakazał powszechną do Prus przeciw Krzyżakom wyprawę.(...) Krzyżaków sprowadził Konrad Mazowiecki dokumentem wydanym w Bieczu Chcąc zabezpieczyć królestwo ze strony Węgier, na zamku w Nowym Sączu zostawił Jana ze Szczekocin, który był kasztelanem lubelskim i rycerzem herbu Odrowąż. Szlachcie powiatów sądeckiego i szczyrzyckiego król nakazał wypełniać ściśle jego wolę i rozkazy. Rycerstwo ziemi bieckiej, uwolnił natomiast od wyprawy do Prus. Nadzór nad nim miał w tym czasie starosta sądecki. Wszystko na wypadek ewentualnej napaści Zygmunta, króla węgierskiego na granice polskie. Właśnie z tego powodu udział rycerstwa naszej ziemi w bitwie w 1410 roku był tak znikomy. Udział szlachty bieckiej w bitwie pod Grunwaldem Mimo ograniczeń w bitwie grunwaldzkiej wzięli udział rycerze z naszego terenu. O ile za ,,naszych” można uważać rycerzy, którzy mieli włości na ziemi bieckiej. Do boju pod Grunwaldem rycerstwo polskie prowadził Zyndram z Maszkowic, mający w ziemi bieckiej swoje wsie: Jaśliska, Zyndramowa, Lubartowa i Królików. Pod jego rozkazami w pierwszym szeregu chorągwi krakowskiej walczył kasztelan biecki Domarat z Kobylan. Natomiast ,,czterdziestą szóstą chorągiew braci szlachty Gryfitów - godło gryf biały na polu czerwonym prowadził do boju rycerz Zygmunt z Bobowy, podsędek krakowski” - pisze w swoich ,,Dziejach Polski” Jan Długosz. Obchody 500. rocznicy zwycięstwa Obchody rocznic grunwaldzkiego zwycięstwa należą do najstarszych w naszym kraju, a 15 lipca był naszym pierwszym świętem narodowym, szczególnie uroczyście obchodzonym za czasów Jagiellonów. Wtedy odprawiano specjalne nabożeństwo i rozdawano biednym jadło. Potem zainteresowanie Grunwaldem nieco jakby zmalało i dopiero w latach niewoli nabrało dużego znaczenia, wzmacniając naszą świadomość patriotyczną i narodową. Szczególne były obchody 500. rocznicy zwycięstwa pod Grunwaldem w 1910 r., które stały się protestem przeciwko polityce germanizacyjnej Bismarka i działalności Hakaty. Jak ważne były to obchody, niech świadczy fakt, że 1910 został nazwany Rokiem Grunwaldzkim. Podjęto wtedy wiele akcji społecznych. W całym kraju wygłaszano odczyty, odsłaniano pamiątkowe tablice, zbierano środki na tzw. Dar Grunwaldzki, dzięki któremu mogło rozwinąć swoją działalność Towarzystwo Szkoły Ludowej. W 1960 roku w Bobowej odsłonięto tablicę upamiętniającą 550. rocznicę bitwy Nie inaczej było na ziemi gorlickiej. Społeczeństwo Biecza ufundowało tablicę grunwaldzką, którą umieszczono na Górze Zamkowej. Jej uroczystego odsłonięcia dokonano 15 lipca 1910 r. Podobnie było w Ropie, gdzie odsłonięto pamiątkowy pomnik nieopodal kościoła w parku dworskim. Społeczeństwo Gorlic uroczystościami grunwaldzkimi żyło już od 1909 r.. Wówczas to gorlicki Sokół założył fundusz na pokrycie kosztów uczestnictwa w uroczystościach zlotowych w Krakowie organizowanych w 500. rocznicę zwycięstwa. Głównym i ambitnym działaniem wydziału było przygotowanie członków gorlickiego Gniazda do Zlotu Grunwaldzkiego pod względem wyglądu jak i tężyzny fizycznej. Powołano Komisję Mundurową, która miała zapewnić uczestnikom Zlotu stroje uroczyste i ćwiczebne. Natomiast nad wykonaniem drugiego zadania czuwali Julian Mijal i Mikołaj Andrzej Rakoczy, którzy opracowali zestaw ćwiczeń dla Sokołów z Gorlic i nadzorowali ich wykonania. Uroczysty ich pokaz przed wyjazdem na zlot odbył się w parku miejskim podczas festynu 26 czerwca 1910 r. Obchody grunwaldzkie na ziemi gorlickiej Na V Zlot Krajowy do Krakowa 15-16 lipca 1910 r. wyjechało 45 osób do ćwiczeń wolnych, 12 do ćwiczeń z karabinami i 12 druhen do ćwiczeń gimnastyki artystycznej. Wśród nich byli m. in. Konstanty Laskowski, Władysław Wacławowicz, Mikołaj Rakoczy, Feliks Kordyl, Franciszek Rakucki, Kazimierz Pędracki, Tadeusz Przybylski i Piotr Szczerczak. Dla wszystkich nich za zebrane pieniądze zakupiono uroczyste stroje: mundury sokole, odzież gimnastyczną i 10 karabinów. Podczas Zlotu Grunwaldzkiego w Krakowie, którego punktem kulminacyjnym było odsłonięcie pomnika ufundowanego przez Ignacego Paderewskiego, w uroczystym pochodzie grupę Sokołów gorlickich prowadził prezes Józef Radomyski. Prowadzący grupę ćwiczących Juliusz Mijal, podczas uroczystego pochodu zasłabł, a w kilka dni po zakończeniu Zlotu zmarł. Dlatego na długie lata ten jubileusz był w naszym mieście kojarzony z jego śmierci. Zamiast radości z największej patriotycznej manifestacji w całej dobie porozbiorowej, w Gorlicach zapanował smutek. Na następne uroczyste obchody trzeba było czekać 50 lat, dlatego że w okresie II Rzeczpospolitej pamięć Grunwaldu została przysłonięta świętowaniem zwycięstwa nad nawałą bolszewicką z sierpnia 1920 r. Wtedy to w 1960 r. w Bobowej uroczyście odsłonięto tablicę pamiątkową ufundowaną przez społeczeństwo w 550. rocznicę zwycięstwa grunwaldzkiego. Natomiast w Gorlicach 9 maja 1960 r. pobrano ziemię uświęconą krwią gorliczan ze ,,Szklarczykówki”, którą podczas ogólnopolskiego zlotu delegacja Związku Bojowników o Wolność i Demokrację przekazała do grunwaldzkiego muzeum. Ponadto w naszym mieście odbyła się uroczysta projekcja filmu ,,Krzyżacy” w reżyserii Aleksandra Forda, na który w gorlickich zakładach pracy organizacje związkowe i partyjne rozdawały bilety. Był złym człowiekiem – mówią ci, którzy znali i pracowali z reżyserem „Krzyżaków” Aleksandrem Fordem. W marcu 1968 r. Forda dopadła antysemicka nagonka. W nocy 4 kwietnia 1980 r. 72-letni reżyser Aleksander Ford usiadł przy biurku w małym hotelu Naples na Florydzie i napisał krótki tekst. Kiedy skończył, włączył magnetofon i nagrał do żony i córki parę słów na taśmie. – Taki jestem, a właściwie taki byłem – zakończył niskim, głębokim głosem. „Na całej swojej drodze nie spotkałem człowieka tak bezwzględnie cwanego jak Ford. Myślę, że mogę o nim to śmiało napisać, gdyż wiem, ilu ludzi, ile pomysłów i ile filmów zmarnował ten najbardziej cwany oportunista” – wspominał Marek Hłasko w „Pięknych dwudziestoletnich”. Poznali się przy okazji ekranizacji powieści Hłaski „Ósmy dzień tygodnia”. Fordowi odradzano to przedsięwzięcie, ale uznał, że dokona „odhłaszczenia” polskiego filmu. Prawda jest taka, że Hłasko, enfant terrible polskiej literatury, był bardzo modny. A Forda interesowały wszelkie nowe trendy. Dobiegał pięćdziesiątki i chciał trzymać rękę na pulsie. Jego nowatorska w formie „Piątka z ulicy Barskiej”, gdzie za szerzącą się przestępczość Ford obwinił młodzież z wojennego podziemia, zaledwie parę lat wcześniej zdobyła za reżyserię nagrodę w Cannes, więc Ford płynął na fali popularności. Ale na ekranizacji Hłaski się przejechał. Mówiono, że nie wyczuł subtelności opowiadania i stworzył obraz na podstawie własnych wyobrażeń o bolączkach młodzieży. Hłasko stwierdził: „Z filmu wyszło g.... Ford zrobił film na temat, że ludzie się nie mają gdzie rżnąć – wspominał – co oczywiście nie jest prawdą; rżnąć można się wszędzie”. Władza też nie była zachwycona. Władysław Gomułka nie mógł znieść pesymistycznej wymowy filmu, tułającego się bez celu bohatera i tego, że „wszyscy ciągle piją wódkę”, więc wycofał zgodę na emisję. „Ósmy dzień tygodnia” przeleżał na półce 25 lat, do 1983 r. A Aleksander Ford, ulubieniec władzy, znalazł się w niełasce. A jeszcze niedawno mógł wszystko. Znał całą wierchuszkę partii z Bierutem na czele. Popierał go sam Jakub Berman, jedna z najważniejszych postaci PZPR, członek komisji do spraw bezpieczeństwa, który kazał wysyłać do więzień i na śmierć żołnierzy AK. Z takimi przyjaciółmi Ford czuł się wszechmocny. To jemu łódzka szkoła filmowa zawdzięczała nowoczesne kamery, które kazał sprowadzić z wytwórni w Babelsbergu pod Poczdamem, gdzie w czasie wojny naziści kręcili filmy antysemickie, a po wojnie o przygodach Winnetou. To on się uparł, żeby stworzyć zespoły filmowe, takie jak Studio. I była to jedyna rzecz, za którą filmowcy byli mu wdzięczni. Ford studiował historię sztuki, ale film interesował go bardziej. Jeszcze w latach 30. stworzył kilka krótkometrażowych obrazów na tematy społeczne: „Legion ulicy” – o warszawskich gazeciarzach, „Ludzi Wisły” – o społeczności wodniaków czy nagraną w jidysz „Drogę młodych” o dzieciach chorych na gruźlicę z sanatorium w Miedzeszynie. Film – jak wspominał krytyk Tadeusz Lubelski – wychodząc poza ramy klasycznego dokumentu, zachwycił wielu zagranicznych reżyserów, w tym samego Luisa Buñuela, bo Ford był samorodnym talentem: kreatywny, oryginalny, a wychodząc z kamerą na ulicę, wyprzedzał nawet włoskich neorealistów. – Gdyby wtedy przybył do Hollywood, byłby nie tylko Goldwynem amerykańskiego filmu, ale Goldwynem-Meyerem razem – mówił amerykańskie publicysta David Halberstam. Zanim przyszła wojna, był już wojującym komunistą – działaczem Komunistycznej Partii Polski i Międzynarodowej Organizacji Pomocy Rewolucjonistom, a we wrześniu 1939 r. „podpisał się” pod sowiecką aneksją wschodniej części Polski i stawił w Mińsku do dyspozycji ekip kręcących materiał z triumfalnego pochodu Armii Czerwonej przez polskie ziemie. Nie wstąpił do armii Andersa, tylko jako młody, zdolny, dyspozycyjny porucznik, który dobrze rozumiał potrzeby nowej władzy ludowej i umiał się przypodobać, został kierownikiem Czołówki Filmowej Wojska Polskiego przy I Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, która tworzyła się w Sielcach nad Oką. Filmował przemówienia Wandy Wasilewskiej, Zygmunta Berlinga, Karola Świerczewskiego, dokumentował tworzenie się polskiej armii, tuż po wyzwoleniu nakręcił przejmujący obraz „Majdanek – cmentarzysko Europy”. Był bardzo gorliwy, więc wyznaczono mu rolę oficera oświatowego. Miał być jednym z tych namaszczonych przez Stalina, którzy stworzą w Polsce nowe elity władzy. Stalin znakomicie zdawał sobie sprawę z propagandowo-wychowawczej siły filmowego przekazu, więc Fordowi – już w randze pułkownika – w 1945 r. powierzono funkcję dyrektora Filmu Polskiego. Natychmiast urósł we własnych oczach i dał to odczuć swojemu środowisku. – Jeśli przed wojną był po prostu kolegą – wspominała inna zasłużona komunistka, reżyser Wanda Jakubowska – to po wojnie stał się dla nas Pułkownikiem. Był niemal panem życia i śmierci polskich filmowców i bez skrupułów korzystał z tej władzy, eliminując konkurencję. – Ford był niezwykle współczujący i życzliwy każdemu, kto nie dawał sobie rady i tonął. Na przykład tonął w basenie – ironizował prof. Edward Zajiček, wykładowca PWSTiF w Łodzi. – Ale jak zobaczył, że ktoś samodzielnie pływa i to jeszcze szybciej od niego, to nie daj Boże. Pomagał tylko słabszym od siebie, podporządkowując ich sobie całkowicie. W książce „Poza ekranem. Kinematografia polska 1918-1991” Edward Zajiček pisze, że Ford tak długo nakazywał robić poprawki, aż zniechęcony scenarzysta zgadzał się sprzedać mu swój scenariusz za grosze. W ten sposób na przykład „odkupił” od Ludwika Starskiego projekt filmu o Januszu Korczaku i od Stanisława Urbanowicza pomysł na „Moniuszkę”. Ta sztuczka nie udała się z ekranizacją wspomnień Władysława Szpilmana „Śmierć miasta 1939-1945”, więc nie pozwolił na skierowanie projektu do produkcji. – Był po prostu obsesyjnie zazdrosny – twierdzi reżyser Kazimierz Kutz. W 1946 r. Ford utrącił projekt ekranizacji „Placówki” Bolesława Prusa, który chciał realizować zdolny reżyser Jerzy Gabryelski. Ale na tym się nie skończyło. Ponieważ Gabryelski miał także zamiar walczyć o emisję swojego filmu o powstaniu warszawskim, bo towarzyszył powstańcom z kamerą przez wszystkie 63 dni walki, Ford go zadenuncjował. Nie dość, że wyrastał mu zdolny konkurent, to jeszcze czarny reakcjonista. Gabryelski znalazł się w stalinowskim więzieniu, gdzie spędził trzy miesiące. Przeżył tortury, a po wyjściu nie pozwolono mu już robić filmów fabularnych. W 1965 r. wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Inny z szykanowanych przez reżysera artystów, Antoni Bohdziewicz, w końcu nie wytrzymał i odsunięty od prowadzenia kursu dla przyszłych filmowców napisał do Forda: „Jest Pan złym dyrektorem przedsiębiorstwa i tego nie da się dłużej schować pod korcem… Panie Aleksandrze, Pan wcale nie posiada zdolności organizowania, kierowania, rządzenia, jest Pan zmienny, kapryśny, chwiejny, łatwo Pan ulega złudzeniom (że wszystko jest dobrze), bardzo często bierze Pan fikcję za rzeczywistość”. Mocodawcy Forda też się szybko zorientowali, że w Filmie Polskim źle się dzieje. Ford kierował do realizacji bardzo niewiele scenariuszy. Kontrola Rady Państwa ujawniła też, że w zarządzanym przez Forda przedsiębiorstwie fałszowano dokumenty i wypłacano na lewo pensje. W 1947 r. reżyser został więc odsunięty od kierowania Filmem Polskim, ale nadal kręcił filmy. W 1948 r. powstała wielokrotnie przemontowywana „Ulica Graniczna”, nazwana przez Marię Dąbrowską antypolską, o trudnych polsko-żydowskich relacjach, którą z obawy o antysemickie reakcje Ford nakręcił w Czechosłowacji. Jego władza i wpływy w kinie nadal były ogromne. Do przezwiska Pułkownik doszły więc kolejne: Car i Dyktator. Był początek sierpnia 1959 r., gdy w malowniczych plenerach Malborka i Starogardu Gdańskiego rozłożyło się filmowe miasteczko z tysiącem statystów i ponad 300 końmi. Ekipa filmowa z reżyserem Aleksandrem Fordem, wyposażona w najnowocześniejszy sprzęt, w tym kupione specjalnie na tę okazję szerokokątne obiektywy, przystąpiła do realizacji „Krzyżaków”. Film – jeden z pierwszych kolorowych w polskiej kinematografii – postanowiono kręcić na amerykańskiej taśmie Eastman, żeby nie korzystać z niemieckiej Agfy, w myśl zasady: „nie będzie Niemiec pluł nam w twarz” – ani ten walczący mieczem w średniowieczu, ani ten posiadający najnowszą technologię. Film by nie powstał, gdyby nie życzenie Władysława Gomułki. Zbliżała się 550. rocznica bitwy pod Grunwaldem i Gomułka doszedł do wniosku, że to znakomita okazja do antyniemieckiej propagandy. Niemcy zachodnie, z prezydentem Konradem Adenauerem, jeszcze się wahały z uznaniem naszej granicy na Odrze i Nysie, więc warto było przypomnieć Polakom, że wciąż stanowią zagrożenie. Krzyżacy – których uważano za protoplastów nazistów, znakomicie nadawali się do tego, żeby utrwalić wizerunek złego Niemca, który od tysiąca lat niszczy Polskę. Na ekranizację prozy Sienkiewicza Ford dostał 30 milionów złotych, tyle, ile wystarczyłoby na 11 innych filmów. Dzień i noc pracowały setki konsultantów, przygotowano 18 tysięcy kostiumów. Film powstał w niecały rok, i tak jak planowano, pierwszy pokaz odbył się w łódzkiej Hali Sportowej w 550. rocznicę bitwy pod Grunwaldem 15 lipca 1960 r. Tylko w ciągu czterech miesięcy obejrzało go 2 mln widzów. Aktorzy, a szczególnie statyści, byli zachwyceni „miłym panem” reżyserem. Ford dobrze wiedział, czego wymagać od aktora i jak zagadać do wózkarza, żeby pracował jak w amerykańskim filmie – wspomina w filmie Stanisława Janickiego „Kochany i nienawidzony” Beata Tyszkiewicz. Wiedział na przykład, że żona wózkarza ma na imię Gabriela i że zwichnęła nogę, więc gdy go o to pytał, ten zwykły wózkarz rozpływał się w zachwytach. A to był tylko trik. Mieczysław Kalenik, czyli Zbyszko z Bogdańca, wspominał: – Na każdą moją propozycję aktorską mówił: „Mieteczku, bardzo dobrze, bardzo dobrze. Tylko wiesz, bo mnie to się nie będzie w ogóle zgadzało w obrazie. Musisz się tutaj zatrzymać i dopiero w takiej sytuacji rób to, o czym mówisz”. Miałem poczucie, że wiele proponuję, a tak naprawdę poddawałem się za każdym razem sugestiom Aleksandra Forda. Wielka sztuka reżyserowania… Potwornie naraził się Fordowi krytyk Krzysztof Teodor Toeplitz, szydząc z gumowych mieczy i plastikowych zbroi rycerzy, więc gdy podczas zabawy sylwestrowej podszedł, żeby złożyć reżyserowi najlepsze życzenia, ten odpalił: „A ja panu niczego dobrego nie życzę”. Był zajadły i pamiętliwy – wspominał Toeplitz. Ford spełnił nadzieje, jakie pokładała w nim władza, i po kompromitacji z „Ósmym dniem tygodnia” w pełni się zrehabilitował. Nikogo to nie dziwiło. Już parę lat wcześniej Leopold Tyrmand w „Dzienniku 1954”, odnosząc się do „Piątki z ulicy Barskiej”, pisał, że Ford jest koniunkturalistą i że dla nagród i zaszczytów zrobi wszystko. „Jego głównym celem są wyjazdy do Cannes, dobra materialne, własne możnowładztwo w Łodzi, polsko-komunistycznym Hollywoodzie na jego miarę. Ford ma metodę – pisał Tyrmand – potrafi tak skumulować fałsz, że nic się odkłamać nie daje, trzeba umieć przekreślić całość, a to dla prostego człowieka nie takie proste, bowiem Ford tu i ówdzie wsadzi jakiś ozdobnik, jakieś wesele, jakiś korowód pełen filmowej dynamiki, i szary człowiek macha ręką na cuchnące kłamstwo, zadowolony, że coś miga, coś się kręci”. Po „Krzyżakach” Ford miał przed sobą jeszcze osiem lat spokoju. Aż w marcu 1968 r. rozpętała się antysemicka nagonka. A Ford był Żydem. Nazywał się Mosze Lifszyc, był synem biednego majstra z łódzkiej fabryki włókienniczej i zrobił w życiu wszystko, żeby samemu nie doświadczyć biedy. Uwielbiał luksus, dobre samochody i piękne kobiety, które lgnęły do niego, mimo że miał nie więcej niż 160 cm wzrostu i z wyglądu – jak pisał jeden z zagranicznych reporterów – przypominał Groucho Marxa. Kiedy zbierał hołdy za „Krzyżaków”, był już po raz drugi żonaty z młodszą o 30 lat amerykańską aktorką Eleanor Griswold. Swoją pierwszą żonę Janinę Wieczerzyńską, którą poznał w Rosji, nad Oką, (została tam wywieziona z Lublina), po kilkunastu latach małżeństwa wyrzucił z domu, każąc jej zamieszkać w hotelu. Ich syn – Aleksander junior – nigdy mu tego nie wybaczył. Z Eleanor związał się w atmosferze skandalu. Amerykanka była wówczas żoną krytyka filmowego Zygmunta Kałużyńskiego, ale zostawiła go dla Forda. I to ona poradziła mu, żeby wyjechali z Polski, gdy Fordowi odebrano legitymację partyjną, rozwiązano Zespół Studio i wstrzymano produkcję jego filmu „Doktor Korczak”. – Ekipa robotników rozebrała dekoracje w popłochu, w ciągu jednej nocy i to był przejmujący widok – wspominał Andrzej Wajda. Gdy Ford w kompletnym szoku zastanawiał się, co robić, środowisko filmowców milczało. Nikt się nie ujął za „wichrzycielem”. Ludzie nie tylko nie chcieli się narażać, ale wielu czuło satysfakcję, że wreszcie powinęła mu się noga. Za radą Eleanor w 1968 r. Ford pozbawiony możliwości reżyserowania wyjechał z Polski. Próbował osiąść w Izraelu, Niemczech, Austrii. W końcu wybrał Kopenhagę, ale nigdzie nie mógł się odnaleźć. Dlatego postanowił wrócić, ale zgody na powrót odmówił mu ponoć osobiście sam Edward Gierek. Na emigracji nakręcił jeszcze dwa uznane za słabe filmy, zaczął wpadać w coraz głębszą depresję. Eleanor źle to znosiła. Po jego pierwszej próbie samobójczej zabrała trójkę ich dzieci (dwie córki i syna) i wyjechała do Stanów. Wkrótce potem wystąpiła o separację. Ford odwiedzał rodzinę w Naples na Florydzie, ale nie mógł już nawiązać więzi ani z żoną, ani z dziećmi. 14 lutego 1980 r. odbyła się jego rozprawa rozwodowa, a sześć tygodni później, 4 kwietnia o 4 nad ranem Ford nagrał pożegnalną taśmę adresowaną do rodziny i w tanim hotelu Suntide w Naples popełnił samobójstwo. Pokojówka znalazła go wiszącego na żyrandolu. Na stole leżało 100 dolarów i kartka: „Odchodzę, proszę po mnie posprzątać”. Korzystałam z: Janusz Skwara – „Zerwany film. Szkice do portretu Jerzego Gabryelskiego”, Nowy Jork, 1999 r. Edward Zajiček „Poza ekranem. Kinematografia polska 1918-2013”, Filmoteka Narodowa, 1992 r., film „Kochany i nienawidzony. Dramat życia i śmierci twórcy „Krzyżaków” w reż. Stanisława Janickiego, 2002 r. MARTA GRZYWACZ. Dziennikarka, autorka książki „Obrońca skarbów. Karol Estreicher – w poszukiwaniu zagrabionych dzieł sztuki".„Fot. Andrzej Kossobudzki-Orłowski/Fotonova, Edward Hartwig/Filmoteka Narodowa, archiwum prywatne” PKO Ekstraklasa, 1. kolejka Koniec meczu 2022-07-17 12:30 Radomiak Radom Miedź Legnica Dziękujemy za śledzenie naszej relacji i życzymy udanej niedzieli! Za tydzień Radomiak pojedzie do Mielca na mecz ze Stalą, natomiast Miedź Legnica na własnym stadionie podejmie Lecha Poznań. Oceny piłkarzy po meczu Radomiak Radom - Miedź Legnica (w skali 1-6):Radomiak Radom Gabriel Kobylak - 3Mateusz Grzybek - 3, (Dariusz Pawłowski - 3)Raphael Rossi - 4Mateusz Cichocki - 3, (Pedro Justiniano - 3)Dawid Abramowicz - 5Daniel Łukasik - 3Thabo Cele - 4Filipe Nascimento - 3, (Michał Feliks - 3)Leandro - 4, (Lisandro Semedo - 4)Roberto Alves - 4Luis Machado - 3, (Daniel Pik - 2) Miedź Legnica Paweł Lenarcik - 3Jens Martin Gammelby - 3Nemanja Mijusković - 1Jon Aurtenetxe - 3Hubert Matynia - 3Szymon Matuszek - 3Maciej Śliwa - 4, (Olaf Kobacki - bez oceny)Chuca - 4, (Levent Gulen - 3)Maxime Dominguez - 3, (Jeronimo Cacciabue - 3)Kamil Zapolnik - 3, (Michael Kostka - bez oceny)Angelo Henriquez - 3, (Koldo Obieta - 3) Radomiak w drugiej połowie był zdecydowanie lepszy, ale nie potrafił wygrać tego spotkania. Jeśli chodzi o gości to warto pochwalić przede wszystkim młodego Macieja Śliwę za piękną bramkę. Koniec meczu w Radomiu! Radomiak po dobrym meczu remisuje z Miedzią Legnica 1:1. Dawid Abramowicz zagrał w pole karne Miedzi na głowę Mateusza Grzybka, a ten uderzył tuż nad poprzeczką! Koldo Obieta został ukarany żółtą kartką. Do podstawowego czasu gry arbiter doliczył co najmniej cztery minuty. Hubert Matynia został ukarany żółtą kartką za grę na czas. Miedź Legnica praktycznie tylko się broni, ale wciąż utrzymuje remis. Końcówka meczu jest bardzo interesująca. Radomiak walczy o zwycięskiego gola, ale goście teraz mądrze się bronią. Natomiast Michael Kostka pojawił się w miejsce Kamila Zapolnika. Dwie zmiany w szeregach gości. Olaf Kobacki zmienił Macieja Śliwę Dawid Abramowicz dostał piłkę po lewej stronie boiska, wpadł w pole karne i potężnym strzałem w samo okienko bramki pokonał Pawła Lenarcika! GOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOL!!!!!!!! Pięknym trafieniem Dawid Abramowicz doprowadza do wyrównania!!! Roberto Alves uderzył z rzutu wolnego w mur graczy Miedzi. Ostry faul tuż przed polem karnym Miedzi Legnica i gospodarze będą mieli znakomitą szansę na wyrównanie! Natomiast Pedro Justiniano pojawił się w miejsce Mateusza Cichockiego. Ostatnie dwie zmiany w składzie gospodarzy. Dariusz Pawłowski zmienił Mateusza Grzybka Maciej Śliwa sfaulował rywala w polu karnym Radomiaka i do tego sam ucierpiał. Natomiast Jeronimo Cacciabue pojawił się w miejsce Maximea Domingueza. Dwie zmiany w Radomiaku Radom. Koldo Obieta zmienił Angelo Henriqueza W drużynie Radomiaka Radom Lisandro Semedo pojawia się w miejsce Leandro. Roberto Alves stanął przed szansą na bramkę wyrównującą, ale gracz Radomiaka trafił tylko w słupek bramki rywali! Leandro został ukarany żółtą kartką. Leandro oddał strzał z dystansu, ale trafił w jednego z obrońców rywali będącego w polu karnym. W drużynie Miedzi Legnica Levent Gulen zmienił Chucę. Nemanja Mijusković zostaje ukarany drugą żółtą kartką i musi opuścić boisko! Natomiast Michał Feliks pojawił się za Filipe Nascimento. Dwie zmiany w Radomiaku Radom. Daniel Pik zmienił Luisa Machado Po dośrodkowaniu z prawej strony boiska piłka trafiła nieco za plecy Macieja Śliwy, ale ten cudownym strzałem przewrotką wpakował piłkę do bramki rywali! GOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOL!!!!!!! Maciej Śliwa otwiera wynik spotkania piękną przewrotką! Filipe Nascimento dostał piłkę w polu karnym Miedzi, ale uderzył wprost w bramkarza! Chuca zdecydował się na strzał z dystansu i z ogromnymi problemami interweniował Gabriel Kobylak! Druga strona pola karnego, Dawid Abramowicz popędził skrzydłem i dośrodkował w pole karne, ale wprost w ręce Pawła Lenarcika. Zagranie z rzutu wolnego zupełnie nieudane i od bramki rozpocznie Paweł Lenarcik. Leandro popędził prawą stroną boiska i wywalczył rzut wolny blisko pola karnego rywali. Rozpoczynamy drugą połowę meczu! Piłkarze obu zespołów wracają na murawę stadionu w Radomiu. Za moment wznowimy rywalizację. Na relację z drugiej części spotkania zapraszamy już za kilkanaście minut. Koniec pierwszej połowy meczu w Radomiu. Do przerwy bezbramkowy remis. Luis Machado popędził z kontratakiem, ale w ostatnim momencie zagrał pod nogi rywala. Chuca został ukarany żółtą kartką za faul w środku pola. Ponownie zakotłowało się pod bramką Miedzi, ale teraz żaden z graczy gospodarzy nie zdołał dojść do pozycji strzeleckiej. Leandro popędził prawą stroną boiska, wpadł w pole karne Miedzi, ale tam łatwo stracił piłkę. Kolejne dośrodkowanie w pole karne gości, ale tam pewnie interweniował Paweł Lenarcik. Dośrodkowanie z rzutu rożnego trafiło do Filipe Nascimento, ale ten uderzył bardzo niecelnie. Leandro dostał piłkę w polu karnym Miedzi, oddał strzał wprost w bramkarza, ale zawodnik gospodarzy był na ewidentnym spalonym. Dawid Abramowicz znowu popędził skrzydłem, ale zagrał niedokładnie. Szybki kontratak Radomiaka, ale w decydującym momencie Leandro stracił piłkę. Uderzenie z rzutu wolnego trafiło wprost w mur. Nemanja Mijusković został ukarany żółtą kartką za faul tuż pod własnym polem karnym. Dynamiczna akcja gospodarzy, Dawid Abramowicz dośrodkował z lewej strony do Luisa Machado, ale ten uderzył bardzo niecelnie. Kamil Zapolnik ucierpiał po starciu z jednym z rywali. Nieco uspokoiła nam się sytuacja boiskowa. Oba zespoły rozgrywają piłkę w środku pola. Znakomite dośrodkowanie ze skrzydła w pole karne Miedzi trafiło do Raphaela Rossiego, ten uderzył mocno, ale minimalnie niecelnie! Dawid Abramowicz dostał piłkę po lewej stronie boiska, zagrał w pole karne rywali, ale tam gospodarze wybili piłkę na rzut rożny. Zagranie w pole karne Radomiaka, ale tam żaden z graczy gości nie zdołał dopaść do piłki. Nie ma rzutu karnego dla Radomiaka! Filipe Nascimento upadł w polu karnym, podniósł się krzyk piłkarzy i kibiców, ale arbiter nie zdecydował się podyktować rzutu karnego, ale arbiter na pewno sprawdzi sytuację w systemie VAR. Na razie Miedź Legnica wciąż utrzymuje się na połowie rywali, ale teraz Radomiak już prezentuje szczelniejszą obronę. Znakomicie rozpoczęła to spotkanie Miedź Legnica. Po ofensywnej akcji piłka trafiła do Chuci, ten uderzył mocno i świetną interwencją popisał się Gabriel Kobylak! Rozpoczynamy niedzielne granie w 1. kolejce PKO Ekstraklasy! Piłkarze obu zespołów pojawiają się już na murawie stadionu w Radomiu. Za chwilę rozpoczniemy rywalizację. Natomiast tak prezentuje się skład Miedzi Legnica: Oto skład Radomiaka Radom na pierwszy mecz w tym sezonie w PKO Ekstraklasie: Po raz ostatni oba zespoły mierzyły swoje siły jeszcze w rozgrywkach Fortuna 1. Ligi w sezonie 2020/21. Wtedy w Radomiu wygrała Miedź 2:0, natomiast w Legnicy triumfował Radomiak po skromnym zwycięstwie 1:0. Natomiast Miedź Legnica w letniej przerwie wygrała z Zagłębiem Lubin 1:2 oraz przegrała z Wartą Poznań 0:1 i Slovanem Liberec aż 0:3. W okresie przygotowawczym Radomiak rozegrał aż sześć sparingów. Radomiak wygrywał z Worskłą Połtawa 2:1 i Arką Gdynia 3:2, natomiast przegrał z Górnikiem Łęczna 0:1, Lechią Gdańsk 1:2, Koroną Kielce 0:1 i również z Worskłą Połtawa 1:2. Natomiast Miedź Legnica w wielkim stylu wygrała rozgrywki Fortuna 1. Ligi. Beniaminek już na kilka kolejek przed końcem sezonu zapewnił sobie awans do PKO Ekstraklasy. Dzisiaj trafia na dobrego rywala, bo Radomiak nie jest uważany za ligowego potentata. Radomiak poprzedni sezon kończył w cieniu afery związanej ze zwolnieniem trenera Dariusza Banasika. Radomiak po fantastycznej jesieni złapał dużą zadyszkę na wiosnę, jednak zwolnienie miało dużo większe podłoże. Witamy serdecznie! W pierwszym niedzielnym meczu 1. kolejki PKO Ekstraklasy sezonu 2022/23 Radomiak Radom u siebie podejmie beniaminka, Miedź Legnica. Na relację na żywo z tego spotkania zaprasza Państwa Bartosz Głąb. Rolnik wykorzystał zamieszanie związane z wyjazdem "rycerzy", którzy brali udział w tegorocznej inscenizacji bitwy pod Grunwaldem i ukradł fragment ogrodzenia otaczającego pole. Jak informuje policja, 66-latek chciał wykorzystać drewniane pale na opał. Teraz stanie przed informuje policja, w niedzielę - nazajutrz po inscenizacji bitwy z 1410 roku na Polach Grunwaldu (województwo warmińsko-mazurskie) - doszło do kradzieży części ogrodzenia odgradzającego rekonstruktorów od policji 66-letni mieszkaniec gminy Grunwald skorzystał z zamieszania związanego z wyjazdem rekonstruktorów i pracami porządkowymi po obchodach. Przyjechał traktorem i rozebrał część drewnianego ogrodzenia, które odgradzało widzów od walczących wojsk polskich i planował wykorzystać drewno jako opałO kradzieży powiadomił organizator historycznej inscenizacji, który oszacował szkody na sześć tysięcy złotych. Sprawcę ustalili policjanci z posterunku w Stębarku, a ogrodzenie udało się Skradzione żerdzie podejrzany zabrał na swoją posesję. Planował wykorzystać to drewno jako opał - przekazała mediom aspirant Anna Karczewska z ostródzkiej usłyszał zarzut kradzieży. Przyznał się do tego czynu, będzie odpowiadał przed sądem. Za kradzież grozi kara do pięciu lat fragment ogrodzenia inscenizacji bitwy pod GrunwaldemKPP w OstródzieOrganizator wydarzenia: mógł zapytaćJak powiedział dziennikarzom prezes Fundacji "Grunwald 1410" Henryk Kacprzyk, organizatorzy po zakończeniu imprezy zwykle pozwalają okolicznym mieszkańcom wykorzystywać na opał pozostałości ogrodzenia czy drewniane elementy obozu rycerskiego, które nie będą przydatne za rok. Jednak - jak zaznaczył - warunkiem jest wcześniejsze uzyskanie zgody od fundacji. Tegoroczna inscenizacja bitwy odbyła się z udziałem blisko dwóch tysięcy rekonstruktorów z bractw rycerskich, a obejrzało ją ponad 20 tysięcy Pomorze, PAPŹródło zdjęcia głównego: KPP w Ostródzie

550 rocznica bitwy pod grunwaldem